Köpek Sahiplerinin Yasal Hakları

Herhangi bir nedenden ötürü kapımıza bir belediye zabıtası, polis ya da Tarım ve Orman Bakanlığından bir görevli gelip köpeğimizi alıkoymaya çalışır ya da barınağa götüreceğini söylerse ne yapabiliriz?

Köpek sahipleri olarak özellikle bir site ya da apartman ortamında komşularımızın psikolojik baskısına, hatta zaman zaman şikayet edileceğimiz yönündeki söylemlerine maruz kalmıyor muyuz? Bununla birlikte kimi zaman belediye zabıtası, polis ya da Tarım ve Orman Bakanlığı yetkililerinin kapımıza dayandığı olmuyor mu? Peki köpeklerin insanlarla bir arada yaşadığı dünyada (bahçe, ev, ofis ya da benzeri yerler) hangi yasal haklara sahip olduğunu biliyor muyuz? İşte bu yazımızda bu konulardaki hukuki düzenleme ve yasal haklarımızı ele almaya çalışacağız.

Belediye Zabıta Yönetmeliğinin Zabıtanın yetkilerini düzenleyen 11. Maddesinin H bendinde “Sahipsiz olup, beldede başıboş dolaşan hayvanların muhafaza altına alınmasını sağlar ve bunlardan tehlike yaratması muhtemel olanların veteriner ekiplerince usulü dairesinde etkisiz hale getirilmesine yardımcı olur’’ düzenlemesi bulunmaktadır. Bu düzenlemede zabıtaya sadece sahipsiz ve başıboş dolaşan hayvanları muhafaza altına alma yetkisi verildiğini, sahipli hayvanlara yönelik bir yetkilendirmenin yapılmadığını görüyoruz.

“Hiçbir resmi kurum görevlisi tarafından köpeklerimize el konulması hukuken mümkün değildir”

Türk Hukukunda hayvan, eşya/ mal olarak kabul edilmektedir ve herhangi bir kesinleşmiş mahkeme kararı ya da icra takibi olmaksızın hiçbir resmi kurum görevlisi tarafından köpeklerimize el konulması hukuken mümkün değildir. Zira mülkiyet hakkı Anayasa ile güvence altına alınmış bir temel haktır.

İnternet sitelerinde paylaşılan kimi makalelerde yasaklı ırklara el konulabileceği belirtilmektedir, ancak Hayvanları Koruma Kanunun Yasaklar başlıklı 15. Maddesinin Lbendinde ‘’Pitbull Terrier, Japanese Tosa gibi tehlike arz eden hayvanları üretmek; sahiplendirilmesini, ülkemize girişini, satışını ve reklamını yapmak; takas etmek, sergilemek ve hediye etmek’’ düzenlemesi bulunmaktadır. Yine aynı kanunun İdari Para Cezaları başlıklı 28. Maddesinin K bendinde “14 üncü maddenin (a), (b), (c), (d), (e), (g), (h), (ı), (j) ve (k) bentlerine aykırı davrananlara üçyüz Türk Lirası; (f) ve (l) bentlerine aykırı davrananlara hayvan başına üçbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Kesilmiş ve canlı hayvanlara el konulur’’ düzenlemesi bulunmaktadır. Burada el koymanın Pitbull Terrier, Japanese Tosa gibi tehlike arz eden hayvanları üretmek; sahiplendirilmesini, ülkemize girişini, satışını ve reklamını yapmak; takas etmek, sergilemek ve hediye etmek durumunda mümkün olabileceğini söylemek yanlış olmayacaktır. Yani kanun koyucu el koymayı sadece Pitbull Terrier, Japanese Tosa gibi tehlike arz eden ırklarla ve bunları üretmek; sahiplendirilmesini, ülkemize girişini, satışını ve reklamını yapmak; takas etmek, sergilemek ve hediye etmek gibi koşullarla sınırlandırmıştır. Bu durumda örneğin Pitbull Terier ırkı bir köpeğimize üretmediğimiz, sahiplendirip satışını ve reklamını yapmadığımız, takas edip sergilemediğimiz veyahut hediye etmediğimiz takdirde el konulamayacağını söylemek yanlış olmayacaktır.

Bu manada bir belediye zabıtası, polis ya da başka bir kurum yetkilisinin sahibi bulunduğumuz bir köpeğe el koymak istemesi durumunda bununla ilgili kesinleşmiş bir mahkeme kararı olup olmadığını sormamız, varsa bunun tarafımıza gösterilmesini istememiz en doğru yaklaşım şekli olacaktır.

Peki tüm bunlara rağmen sahibi bulunduğumuz bir köpeğe el koyulması durumunda ne yapabiliriz?

Anayasanın 125. Maddesinde “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu Açıktır. İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir’’ düzenlemesi bulunmaktadır.

Bu doğrultuda köpeğimize el koyma işlem ya da eylemine ilişkin idari karar ya da tutanağın bir suretini mutlaka almalıyız. Sonraki aşamada idare mahkemelerine söz konusu idari işlem ya da eylemin iptali için dava açabiliriz. Bununla birlikte ilgili memuru, görevini kanunun öngördüğü şekilde yapmadığı gerekçesi ile cumhuriyet savcılığına şikayet edebiliriz.

Ezcümle; hukuk sistemimizde köpekler bir eşya/mal olarak kabul edilir ve kesinleşmiş bir mahkeme kararı ya da icra takibi olmadan tahliyesi ya da el konulması mümkün değildir.

Apartmanda Köpek Beslemek Yasal mıdır?

Ancak; Apartman ortamında yaşayan köpeklerimizin belli koşullarda mahkemelerden tahliyesi istenebilmektedir. Apartman Yönetim Planında açıkça “hayvan besleme yasağı” var ise Kat Mülkiyeti Kanunu doğrultusunda tahliye davası açılabilmektedir. Mahkemelerce tahliye kararı verilmesi durumunda köpeğinizin tahliye edilmesi söz konusu olabilir.

Bununla birlikte Kat Mülkiyeti Kanununun 18. maddesi hükmüne göre; “Kat malikleri, gerek bağımsız bölümlerini, gerek eklenti ve ortak yerleri kullanırken doğruluk kurallarına uymak, özellikle birbirlerini rahatsız etmemek, birbirinin haklarını çiğnememek ve yönetim planı hükümlerine uymakla karşılıklı olarak yükümlüdürler. Kat maliklerinin borçlarına dair olan hükümler, bağımsız bölümlerdeki kiracılara ve oturma (sükna) hakkı sahiplerine veya bu bölümlerden herhangi bir suretle devamlı olarak faydalananlara da uygulanır; bu borçları yerine getirmeyenler kat malikleriyle birlikte, müteselsil olarak sorumlu olurlar.” üzenlemesi bulunmaktadır. Dolayısıyla Apartman Yönetim Planı ile birlikte köpeğin tehlike arz eden hayvanlardan olup olmadığı, etrafa rahatsızlık verip vermediği, saldırgan olup olmadığı gibi hususlar da tahliye davası için önem arz edebilecektir. Bu itibarla “nasıl olsa yönetim planında hayvan besleme yasağı yok’’ rahatlığı içerisinde olmayıp köpeklerimizin komşulara rahatsızlık vermemesi için de elimizden gelen azami gayreti göstermeliyiz.

Köpeğimize el koyma İşlem ya da eylemine ilişkin idari karar ya da tutanağın bir suretini mutlaka almalıyız. Sonraki aşamada İdare mahkemelerine söz konusu idari İşlem ya da eylemin iptali için dava açabiliriz.

Kaynak:

Kinoloji Türkiye dergisi

Yazar: Mahmut Sami Sözen