Dünyanın en zeki köpeği Border Collie

Border Collie, geçmişi çok eskiye dayanan bir tip köpek ırkının 19. yüzyılda şecere kayıtlarının tutularak sistemli eşleşmeler ile geliştirildiği modern bir ırk olarak karşımıza çıktı. Bu ırk, çarpıcı bakışlarla ve zahmetsiz hareketlerle uçsuz bucaksız bozkırlarda koyun sürülerini çobandan aldığı talimatlara göre hareket ettirme kabiliyetine sahipti.

İlk yetiştiriciler 1800’lü yılların sonlarında koyun gütme yarışmaları için Border Collieleri yetiştirdiklerinde, muhtemelen yetiştirdikleri olağanüstü köpek ırkının tüm yeteneklerinin farkında değillerdi. Onlar, o ana kadar gelmiş geçmiş çalışmaya en elverişli iş köpeği ırkını yetiştirmişler hatta onu daha da ileri götürerek, dünyanın en zeki ırkını ortaya çıkarmayı başarmışlardı.

İskoç Collie Çalışması. Sanatçı: Sir Edwin Henry Landseer. The Property of Patrick Mansel Lewis, Stradey Castle, Llanelly

Zaman içinde özel yetenekleri fark edilen Border Collieler, koyun gütme dışında fiziki ve atletik beceriler aranan agility, frizbi yakalama gibi oyunlarda, zor koşullarda arama kurtarma çalışmalarında, sığır ve kaz gütmekte de oldukça başarılı olduklarını kanıtlamışlardır. Yapılan çalışmalarda eğitime yatkınlık kapasiteleri ve zekaları ile Border Collie, tüm ırklar içinde en önde gelmektedir. 1000’den fazla nesnenin adını bilen, komut ve nesneleri ayırt edebilen Chaser adlı dişi Border Collie, dünyanın en zeki köpeği olarak tarihe geçmiştir.

İskoç Çoban Köpekleri

Etimolojik kökleri belirsiz olsa da, İskoç Gaelic dilinde “Colley” çoban köpeği anlamına gelmektedir. Eski zamanlardan beri, Birleşik Krallık’ta, çoğunlukla İskoçya ve Kuzey İngiltere’de bulunan tüm koyun köpeklerine bu şekilde hitap edilmekteydi. Bir anlamda Colley orta boylu, çevik, genellikle bol beyazlı, uzun gür tüylü köpeklerin genel tipini ifade etmekteydi. Bu köpekler, sınırsız bozkır ve dağlar da koyun otlatmak için kullanılırdı. Bunlar, değişen coğrafi ortama, soğuk, karlı, rüzgarlı ve yağışlı hava koşullarına ayak uydurabilecek yapıda ve çeviklikte, çift katmanlı kürke sahip köpeklerdi.

Tarihçilere göre Romalılar kürkü ve etinden faydalanılan koyun sürülerini geniş çapta beslemekte ve hayvan gütmek için çoban köpekleri kullanmaktalardı. Hatta, Romalılar fetihleri sırasında koyun yetiştiriciliğinin Avrupa’ya yayılmasında önemli rol oynamışlardı. Britanya Adaları’nın işgali sırasında onların koyunları ve çoban köpeklerini getirdikleri tarihi bulgular ile öne sürülmekte, adalarda yün endüstrisini de kurdukları bilinmektedir. Zaman içinde gelişen koyun yetiştiriciliği ve yün ticareti, İngiltere Krallığı için en önemli vergi gelir kaynaklarından biri haline geldi. İngilizlerin ürettiği yün, dünyanın en iyi yün üreticileriyle rekabet etmekteydi. Yoğunlaşan faaliyetlerle sürülerdeki koyun sayısının artışına paralel olarak çobanların sürüleri yönetmelerine ve gütmelerine yardımcı olacak akıllı ve çalışkan colley tipi köpeklere olan ilgileri ve ihtiyaçları da aynı oranda artmıştı.

1700’lerde İskoçya’da hatta adada kurtların neslinin çoktan tükendiğini unutmamalıyız. Sürüleri vahşi hayvanlara karşı korumak için yetiştirilen Orta Avrupa, Balkanlar ve Anadolu’nun sürü köpeklerinin aksine, Britanya Adaları’nın çobanları köpeklerde başka beceriler aramaktalardı. Yabani hayvanlara karşı korunmaya pek ihtiyaçları yoktu. Bu ırkların mizaçları, İskoç çobanlarının ihtiyaç duyduğunun neredeyse tam tersiydi. Kendi kendine karar verebilen, bağımsız ve korumacı köpeklerin aksine, onların ihtiyaçlarını talimatla çalışan, itaatkar, eğitilebilir köpekler karşılamaktaydı.

Colley Irkları

Şecereli köpekler dünya çapında daha yaygın hale geldikçe, fiziksel ayrım ve farklılıklar giderek daha fazla ortaya çıktı. Border Collie olarak tanınmadan önce, bu ırk, İskoçya’nın güney bölgesine referansla “Lowland Colley” olarak biliniyordu. Lassie film karakterinden bildiğimiz Rough Collie (ve de bunun kısa tüylü versiyonu), İskoçya’nın dağlık Highland bölgesine istinaden “Highland Colley” olarak bilinmekteydi. “Shetland Colley” ise, Rough Collie’nin daha küçük ve kompakt bir çeşidi olan Shetland Adaları’nda yetiştirilen köpekti. Muhtemelen yerel çoban köpekleri ile İskoç anakara colleyleriyle eşleştirilerek yetiştirilmişti. Shetland Colley ismi Rough Collie meraklılarının ısrarlı baskısı sonrasında, Shetland Çoban Köpeği olarak değiştirildi. Bir rivayete göre, uzun tüylü Bearded Collie ırkı ise, Polonyalı tüccarlar tarafından adaya getirilen Polonya Lowland Çoban Köpekleri ile yerel colleylerle çaprazlanarak üretilmesi sonucu ortaya çıkmıştı.

Adam Telfer tarafından yetiştirilen ve ırkın atası olarak kabul edilen 1893 doğumlu Auld Hemp (ISDS 9)

1873 yılının Ekim ayında Galler, Bala’da kayda geçen ilk koyun gütme yarışması yapıldı. Bu, yerel olarak yetiştirilen çoban köpeklerinin meziyetlerinin ve aslında yıllar içinde geliştirilen yerel zanaatin ortaya konması açısından bir dönüm noktasıydı. Yarışmayı izlemek için iki-üç yüz kişinin katıldığı bu etkinlikte on köpek yarıştı. Yarışma Galler’de yapılmasına ve Gallerli yarışmacıların çoğunlukta olmasına rağmen kazanan, Tweed adında bir İskoç köpeği ve bir İskoç yetiştiriciydi. Etkinlik köpek ırklarına ilgi duyan yazar ve hakem Richard John Lloyd Price tarafından kendisine ait Rhiwlas Estate’de organize edilmişti. İlginç bir şekilde Price, aynı yıl Birleşik Krallık’ta Kennel Club’ın kurucusu olan Sewallis Evelyn Shirley’nin yakın arkadaşıydı. Sonraki yıllarda, sürü yarışmalarına ilgi artarak daha fazla yarışmacı ve seyirci çeken büyük bir etkinlik haline geldi.

Irkın Atası: Auld Hemp

1893’te Adam Telfer tarafından yetiştirilen Auld Hemp, ırkın atası olarak kabul edilmektedir. Northumberland, Cobo’da yetiştirilen Old Hemp, benzersiz bir koyun gütme stiline ve içgüdüsüne sahip muhteşem bir çoban köpeğiydi. Birçok köpek keskin mizaçları ve havlamalarıyla koyunları ürkütürken, Auld Hemp hızlı son derece “sessiz” hareketlerle koyunları yönetme ve yönlendirmeyi başarmaktaydı. Ayrıca, ırkın önemli bir özelliğine de sahipti. Auld Hemp, sürüyü çarpıcı bakışlarla kontrol etmekte ve İngilizce’de ırk yetiştiricilerinin tabir ettiği gibi güçlü bakışlara Adam Telfer tarafından yetiştirilen ve ırkın atası olarak kabul edilen 1893 doğumlu Auld Hemp (ISDS 9) 42 Yıl: 1 Sayı: 2 - 2022 (strong eye) sahipti. 53 cm omuz yüksekliğinde ve yaklaşık 20 kg ağırlığında orta yapıda bir köpekti. Auld Hemp’ın siyah, ten rengi ve sınırlı miktarda beyaz renkte, uzun tüyleri ve yarı dik kulakları bulunmaktaydı. Üstün nitelikleri sebebiyle Auld Hemp, modern Border Collie ırkının üzerine inşa edildiği örnek köpek olduğu ifade edilmektedir. Özelliklerini yavrularına taşıyabilen iyi bir damızlık olan Auld Hemp’in eşleşmelerinden 200’den fazla yavru alınmış, bunların bir kısmı sürü gütme yarışlarını kazanarak hem Auld Hemp’ın neslini devam ettirmiş hem de ırkın gelişimine katkı sağlamışlardır.

Sınır Collie’si (Border Collie)

Uluslararası Çoban Köpeği Derneği (ISDS), 1906’da “çiftlik hayvanlarını daha iyi idare etmek vizyonu ile Collie ırkını iyileştirmek” amacıyla kuruldu. 1915 yılında “Border Collie” terimi ilk olarak ISDS sekreteri olan James A. Reid tarafından onu diğer collielerden ayırt etmek için kullanıldı. Irkı Northumberland’da; yani İngiltere ve İskoçya’nın “sınır” bölgelerinde ortaya çıktığı için “Sınır Collie’si” olarak adlandırmak mantıklıydı. Bu kayıtlara Reid’ın “icadı” olarak geçti. Reid, ırkın erken tarihini kaleme alarak ve soykütüğü defterini tutarak ırka dünya çapında yeni bir statü ve ün kazandırmakta etkili oldu. Bugün Border Collie’nin soy ağacını takip etmek isteyen herkes, Reid’ın soyağacı defterlerine başvurabilir. 1955’te yayımlanan soyağacı defterinin 1. Cildi, doğum tarihlerinin bilindiği durumlarda 1890’lara kadar uzanan, 1939’a kadar kayıtlı 3000 köpeğin kaydını içermektedir. Dernek, bugün hala aktif olarak faaliyetlerine devam etmekte, her yıl yaklaşık 6000 Border Collie’yi kayıt etmekte ve etkinlikler organize etmektedir. ISDS soykütüğü defterinde 300.000’den fazla Border Collie’nin kayıtları tutulmaktadır.

Kennel Club’a Üyelik ve Irk Standardının Yazılması

Genel olarak baktığımızda, ISDS’ın kuruluş prensibi ve motivasyonu Kennel Club’ınkinden farklılık göstermektedir. ISDS köpeklerin çalışma yeteneklerini ön planda tutarak kayıt altına almakta ve Border Collie’nin özelliklerini korumak için sürü etkinlikleri düzenlemeye devam etmektedir. ISDS’ın kayıtları, 1976 yılında Border Collieleri kaydetmeye başlayan Kennel Club’ın kayıtlarından çok daha eskidir. Ancak ISDS’nin Border Collie için yazılmış ırkın fenotik özelliklerini anlatan bir ırk standardı bulunmamaktadır. Irkla ilgili etkinlikler Kennel Club’ın kurulduğu yıllarda başlamasına rağmen, Border Collie ırkının kayıtları Kennel Club tarafından utulmamıştır. ISDS, hatta ırkın uzun yıllar Kennel Club tarafından tanınmasına karşı duruş sergilemiş, köpek sahiplerinin köpeklerini Kennel Club üzerinden kayıt altına almasına izin vermemiştir. Diyalogların oluşması ve yeni bir Border Collie derneğinin (Border Collie Club of Great Britain) kurulması sonrasında, Kennel Club standardı ISDS ile işbirliği içinde, Auld Hemp, Wiston Cap, Herdmen’s Tommy ve Whitehope Nap gibi ırkın çalışan hatlarındaki köpeklerin özellikleri dikkate alacak şekilde ırkın standardı oluşturulmuştur. Hatta 1960’larda Avustralya National Kennel Council tarafından yazılan ırk standardından faydalanılmıştır. Irkın Kennel Club gibi köklü ve eski bir yapı içindeki geçmişinin sadece 45 senelik olması ilgi çekicidir.

Border Collie’nin Kennel Club Şampiyonu unvanını elde etmek için sürü testinde başarılı olması gerekmektedir. Sürü testi, genellikle bir handler ile 5 ila 10 koyundan oluşan bir grupla çalışılan sürü gütme yarışmasının sınırlı bir versiyonudur. Test, ırkın gelecekteki gelişimini teminat altına almak hem fiziksel görünümüyle hem de sürü gütme içgüdüsünü korumak için önemli bir amaca hizmet eder.

Border Collie Irk Standardının Yorumu

Border Collie standardı, ırkın anavatanındaki otoritelerce yazılmıştır. Irk çoban ve sürü gütme köpeklerinin yer aldığı FCI’nın 1. Grubunda bulunmaktadır. Yürürlükte olan Border Collie FCI standardı 2009’de revize edilmiştir. Border Collie, koyun sürüleri ile geniş bozkırlarda çalışan bir ırktır. Bu nedenle, ırkı standarda göre değerlendirirken bu durumu her zaman aklımızın bir kenarında tutmak gerekir. Border Collie işini yapacak kadar güçlü ve koyunları takip ederek onlara rehberlik edecek kadar çevik olmalıdır. Köpeğin boyundan üst çizgisine, sağrısından ve kuyruğuna kadar uzanan düzgün ve zarif bir profil ile tüm hatlarının uyum ve denge içinde olması gerekir. Köpek hantallık göstermeden her zaman çalışan köpek formunda olmalıdır. Orta tip (moderate type) bir köpekte kemiklerin ne ağır ne de ince olması istenir. İyi örnekler, uyumlu hatlar, güzel kürk dokusu, doğru formda koyu gözler, iyi pigmentasyonu ve akıllı ifadesi ile bize bu standartta arandığı ifade edilen “kalite” hissini verecektir.

1- Kafa

Border Collie, vücuduyla orantılı üçgen kama şeklinde bir kafa yapısına sahiptir. Kafatası, kulakların arasında nispeten geniş ve düzdür. Kafatası ve somak profilden bakıldığında neredeyse eşittir. Stop, kafatası ve somağı belirgin bir şekilde ayırmaktadır. Irkta kafatası yarığı (stop üstünde yer alan derin çizgi) bulunmamaktadır. Kafatasının arkasında bulunan ve occiput olarak bilinen art kafa kemiği belirgin değildir. Kafatasının profili herhangi bir şekilde kubbelenmeden hafifçe yuvarlak formdadır. Somak üst çizgisi düzdür, yanlarda ise buruna doğru hafifçe incelmektedir. Somak kaba veya kubik formda değildir, burna doğru incelmektedir, fakat aşırı sivri olarak sonlanmaz. Mandibular kemikleri belirgin değildir. Burun siyahtır ancak kürk rengine göre değişkenlik gösterebilir.

a- Gözler:

Border Collie koyunları izlemek için gözlerini kullanır ve kesintisiz bakışlarıyla onları etkisi altına alır. Border Collie’nin gözleri, türün doğru ifadesini yansıtmakta kritik öneme sahiptir. Gözler, güzel yumuşak bir ifadeye sahip oval bir formla kafatasına geniş aralıkla yerleşmiştir. Göz çevresi koyu renkli ve sıkıca gözü kavramaktadır. Göz akı veya üçüncü göz kapağı gözükmez. Gözler kafatasının yanlarına doğru çekik veya yuvarlak formda değildir. Bu tür göz yapıları ırkın ifadesini tamamen farklı kılmaktadır. Gözlerin iç ve dış köşeleri neredeyse yatayda tek bir çizgide hizalanacak şekilde yerleşmiştir. Kaşlar yüksek ve belirgin değildir. Koyu renkli gözler standart tarafından tercih edilir. Gözlerin rengi, kürkün rengine göre değişebilir ve bu duruma göre daha açık renklere izin verilmektedir. Merle renkli köpeklerin mavi renkli gözlere sahip olmasına izin verilir. Merle, gri fon üzerine siyah dağınık lekelerin olduğu renk tipini ifade etmektedir. Koyu kürklü köpeklerin gözleri asla açık renkli olmamalıdır. Ancak standartta belirtildiği gibi “izin” verilmesinin “tercih” edilmesi ile aynı anlamı taşımadığı unutulmamalıdır.

b- Kulaklar:

Kulaklar, kafatasının köşelerinde Yıl: 1 Sayı: 2 - 2022 45 konumlanmış, yandan bakıldığında kafatası ile bağlantısı göz seviyesinin oldukça üzerindedir. Önden kafaya doğru bakıldığında, kulağın kafatasına üst bağlantısı, gözlerin merkez hattının hemen hemen üzerinde yer almaktadır. Standarda göre kulaklar dik veya yarı dik olabilir. Yarı dik kulaklar, köpeğe dik kulaklardan ziyade daha yumuşak bir ifade verir. Yarı dik kulaklar, ırkın yakın kuzeni Rough Collie gibi kulak uçlarının üçte birinden değil, kulağın yarı alt kısmından kırılmalıdır. Kulağın kırık kısmı iç kısmına değmez, genellikle yanlara doğru taşınır. Kulaklar orta büyüklükte, üçgen şeklindedir ve dış kenarlarında püskül yapacak şekilde tüyler bulunmaktadır. Hareket ve endişe halinde arkaya doğru taşınır. Kulağın yerleşimi, kafanın genel görünümünü önemli şekilde etkiler ve kafanın görünümünü tamamlar. Kulakların, köpeğin görünüşünü bozan ve ırkın sadık, ancak “uyanık” ve “çalışmaya hazır” görünümünü bozacak şekilde ağır ve V şeklinde yanlarda sarkık şekilde taşınmaması gerekir.

c- Ağız-dişler:

Border Collie çenesi üst kesici dişlerinin alt kesici dişlerine değdiği “makas basışı” ile kapanmalıdır. Muhtemelen orta ve dengeli bir somağa sahip olduklarından, diğer ırklardan daha az sıklıkta diş basış problemi gözlenmektedir. Standartta yanlış çene yapısı ile ilgili bir diskalifiye yoktur, ancak yanlış basış kesinlikle hata olarak kayda geçirilmelidir. Dudaklar iyi pigmentasyon ile sıkıca kapanmalıdır. Ağız kapalıyken dudakların köşeleri görünmemelidir.

2- Vücut:

Koyunlarla çalışırken, Border Collie başını yere doğru indirerek boynunu oldukça sık kullanır. Boyun, vücudun ve başın genel boyutuyla orantılıdır. Özellikle hareket halinde önde taşır. Kısa olmaksızın iyi uzunlukta olmalıdır. Genel silüeti içinde uyumlu olacak şekilde sadece hafifçe kavislidir. Enseden genişleyerek omuzlara ve gövdeye düzgün ve pürüzsüz bir şekilde bağlanır. Boyunda hiç bir zaman gerdan veya sarkık deri bulunmaz.

Orantılar açısından, Border Collie’ye yandan bakıldığında omuz kemiği bağlantısından arka bacakların arkasına kadar ölçülen uzunluğu, omuzlardaki yükseklikten biraz daha fazladır. Yazılı belirtilmese de sayısal değerlerle bu 10’a (vücut uzunluğu) 9 (omuz yüksekliği) olarak kabul edilebilir. Ancak kürkün varlığı vücudun daha uzun görünmesine neden olabilir. Yerden dirseklere kadar olan yükseklik ise, omuz yüksekliğinin yarısına eşittir. Gövde, varil şeklinde olmadan kavisli (oval formda) kaburgalarla birlikte atletik bir yapıya sahiptir. Geniş bel, güçlü ve kısadır. Alt çizgi karın boşluğuna doğru hemen hemen hiç veya çok hafif bir kıvrılma gösterir. Üst çizgi pürüzsüz ve düzdür; eğimli sağrıyla zarif bir şekilde bütünleşir.

a- Ön Kol Mekanizması:

Omuz ve üst kol, iyi bir açıya sahiptir ve vücuda sağlam şekilde bağlanmıştır. Ön mekanizmanın doğru açılara sahip olması, hareket halindeki bacakların zahmetsizce ileri adım atmasını sağlar. Önden bakıldığında, bacaklar her zaman birbirine paraleldir. Kemikler güçlüdür, ancak ağır değildir. Harekete süspansiyon vermek için bilekler hafifçe eğimlidir. Dirsekler, arada boşluk olmadan göğüs kafesine yakındır.

b- Arka Bacak Mekanizması:

Arka bacaklar kaslı olacak şekilde geniş bir görünüme sahiptir. Arkadan bakıldığında, arka ayaklar içe veya dışa dönmeden ve yakın konumlanmadan birbirlerine paralel bir şekilde yere basar. Arka ayaklar, güçlü itişe imkan verecek şekilde iyi açılara sahiptir. Topuklar kısa, güçlü ve yere dik olarak basar. Açılar, asla aşırı uzanmaya sebep olacak şekilde aşırı değildir, ancak köpeğin zahmetsiz çevik hareketini ve hızlı dönüşlerini destekleyecek şekilde olmalıdır. Ön ve arka patiler oval, sık aralıklı, kemerli ve derin yastıklara sahiptir. Ne kedi ayağı gibi yuvarlak, ne de tavşan ayağı gibi uzun olmalıdır.

c- Kuyruk:

Kuyruk, köpeğin yapısının önemli bir parçasıdır ve hareket sırasında vücudu mükemmel şekilde dengeler. Border Collie’nin kuyruğu, eğimli sağrının devamı olarak aşağıda taşınmalıdır. En az topuklara kadar uzanmalıdır. Kısa kuyruklu köpeklerde denge problemi olacağından bu durum istenmez. Kuyruk ucuna doğru tipik yumuşakca kavislidir. Alt kısmında ise zengin püskül şeklinde tüyler 46 Yıl: 1 Sayı: 2 - 2022 bulunur. Kuyruk hareket halinde aşağıda veya sırt seviyesinin üzerine geçmeyecek şekilde taşınır.

 Hareket:

Border Collie’nin hareketi son derece akıcı, rahat ve zahmetsiz olmalıdır. Neredeyse farkedilmeden denecek şekilde, son derece “gizlilikle” hareket etmesi ırkın tipik özelliğini yansıtmaktadır. Hızlı ayak hareketine sahip, süratli bir köpektir. Mükemmel denge içinde önde uzun fulelere ve arkada güçlü itişe sahiptir. Hareket halindeyken, başını omuz seviyesinin üzerinde taşımaz. Tırıs harekette ırk tipik olarak basını aşağı indirir; boyun ve kafasını sırtın devamı olacak şekilde taşır. Bu hareket hali, genel olarak akıcı ve kusursuz mekanizmaya katkıda bulunarak ırkın saatlerce dinlenmeden çalışabilen bir köpek olduğu izlenimi verir. Hareket halinde sırt veya bel hizasında aşağı yukarı zıplama olmamalı ve tırıs harekette üst çizgi aynı seviyede sabit kalmalıdır. Harekette sağlam ve doğru yapı çok önemlidir. Irkı tipik dengeli hareketinden uzaklaştıracak şekilde “inek” topukları, yakın duruşlu, iç veya dışa dönük uzuvlar gibi yapısal hatalar kesinlikle tolere edilmemelidir.

Kürk:

Border Collie’lerde orta derecede uzun ve kısa olmak üzere iki çeşit kürk bulunmaktadır. Her iki çeşitte de kürkte üst ve alt katman bulunur. Orta derecede uzun varyasyonunda, kürk kıvırcık olmamalı, düz veya hafif dalgalı olmalıdır. Bu varyasyonda, uzunluk ve doku açısından aşırılıklar gözlenmez. Bacakların arka kısmında, kuyrukta ve kulak arkasında püsküllü tüyler olmalıdır. Kürk boyunda ve ön göğüste biraz daha fazla olup, hafif bir yele olacak şekilde uzundur. Somak ve kafatası, kulak uçları, ön bacaklar ve diz altı tüyler nispeten kısadır. Renk: Border Collie, iş köpeği ırkı olduğundan, standartta renge özel bir vurgu yapılmamıştır. Hatta standartta ne tanımlanmış belirli bir renk dağılımı, ne de bir renk kısıtlaması bulunmaktadır. Üzerinde durulan tek nokta, beyazın kürk rengine baskın olmaması gerektiğidir. Sık olarak görülen renk kombinasyonları şunlardır: Siyah ve beyaz, mavi ve beyaz, çikolata ve beyaz, krem ve beyaz, kırmızı ve beyaz, merle ve beyaz, ten rengi ve beyaz, sable ve beyaz. Standartta bulunmamakla birlikte, The Kennel Club’ın internet sitesinde tüm renk kombinasyonlarının çok daha uzun listesi bulunmaktadır. Referans için, Kennel Club sitesini kontrol edebilirsiniz.

Ölçüler:

Erkek bir Border Collie’nin ideal yüksekliği omuzlarda 53 cm’dir. Geçmişe gidecek olursak bu ölçü, ırkın atası olarak kabul edilen Auld Hemp’ın yüksekliğidir. Dişilerin omuz yüksekliği bunun altında, yaklaşık 48 cm’dir. Irkın çalışacak nitelikte olması gerektiğinden, çok yüksek ve çok kısa olması istenmemektedir.

Border Collie Karakteri

Border Collie, stabil mizaçlı, davranışları okunabilir ve itaatkar bir köpektir. Eğitime son derece elverişli ve her zaman sahibi veya handleri ile çalışmaya heveslidir. Enerji seviyesi çok yüksektir ve her zaman coşkuludur. Bu nedenle sahiplerinden ilgi ve uzun dış mekan egzersizlerine ihtiyaç duymaktadır. Kesinlikle miskin ve tembel mizaçlı değildir. Yalnız bırakılmamalıdır. Her zaman yanında bir arkadaş olmasını ister. İlgilenilmeyen ve kendi haline bırakılan köpekler, istenmeyen alışkanlıklar edinebilir, hüsrana kapılabilir. Apartmanda bakılıyorsa mutlaka düzenli olarak dışarı çıkarılmalı ve uzun egzersizler yaptırılmalıdır. Sportif aktivitelerden top ve frizbiyle oynamayı severler. Border Collie ayrıca nesneleri getirmek, talimatlara uymak gibi zihinsel egzersizlerden hoşlanır, bu nedenle de itaat eğitimi verilmesi çok önemlidir. Border Collie bir iş köpeğidir, bu nedenle düzenli bir işe ve çalışmaya ihtiyacı vardır.

Irkın, koyunlara gözlerini dikerek bakma ve kovalama içgüdüsü vardır. Bu nedenle evin etrafındaki diğer hayvanlara karşı bu içgüdüsel davranışı gösterebilir. Asla saldırgan bir köpek ırkı değildir ve başkalarına karşı agresif tepkiler vermez. Genellikle, yabancılara karşı temkinlidir ve sınırlarla çevrili alanlarda koruma içgüdüsü sergileyebilir.

Border Collie, birçok üstün özelliğinden dolayı sevilen bir ırktır. Ancak, herkese uygun değildir. Irk sadece düzenli olarak egzersiz yapmak ve dışarıda vakit geçirmek isteyenlerle mutlu olacaktır. Hareketsiz yaşam tarzı olanlar, sık seyahat edenler, işiyle meşgul olanlar için bu ırk uygun değildir. Son derece zeki, gözlemci, algılayıcı ve son derece sadıktır. Köpeğin size itaat etmek üzere yakın takipçiniz olacağını ve evde şüphesiz gölgeniz gibi davranacağını lütfen unutmayın. Irkın tüyleri dökülür ve kürkün iyi durumda kalması için aşırı olmasa da düzenli bakım gerekecektir.

Sağlık:

Genellikle Border Collie, 12 ila 14 yıla kadar ömrü olan sağlıklı bir cinstir. Hatta bazı örnekler bundan daha uzun dahi yaşayabilir. Birleşik Krallık’taki Pastoral Breeds Health Foundation, genetik olarak taşınan bir takım hastalık ve diğer sağlık sorunlarının sıklıkla olmasa da ırkın örneklerini etkilediğini gözlemlemiştir.

Avrupa’da Trapped Neutrofil Sendromu, Ceroid Lipofuscinosis, Collie Göz Anomolisi, Goniodysgenesis, Multi Drug Resistansı, İmerslund-Gräsbeck Sendromu, Duyusal Nöropati, Dental Hipomineralizasyon gibi hastalıklar için genetik testler yapılabilmektedir. Bu testlerin yapılması üretim yapıldığı takdirde taşıyıcı köpeklerin kullanılmaması ve bu hastalıklardan ırkın kat hatlarının arınması açısından önemlidir.

Irkı etkilediği gözlemlenen diğer hastalıklar Retinal Pigment Epitel Distrofisi, Kalça Displazisi, Dirsek Displazisi ve sağırlıktır. Bu hastalıklar ise genetik testler dışında bizzat tetkikle teşhis edilmektedir.

Border Collie Irk Derneği

Border Collie ırkı federasyonumuzda Border Collie Irk Derneği tarafından temsil edilmektedir. Başkanlığını Hakan Milli’nin yaptığı dernek, ülkemizdeki Border Collie’lerin FCI ırk standartları çerçevesinde yetiştirilmesini teşvik etmekte, köpekli spor çalışmalarından agility ve frizbi yarışmaları düzenlemekte ve ırk hakkında seminerler organize etmektedir. Derneğin faaliyetleri hakkında bilgi edinmek ve takip etmek isteyenler federasyonumuzun internet sitesinden derneğin iletişim bilgilerine ulaşabilir.

Kaynak:

Kinoloji Türkiye dergisi

Yazar: Pars Kibarer