Kangal Çoban Köpeği

Genel Bilgiler

Efsanelere konu olan, dünyada en çok adı bilinen Türk köpek ırkımız Kangal Çoban köpeği, 2018 yılından beri FCI tarafından da sahipliği Türkiye adına kayıtlı, uluslararası kabul gören bir ırktır.

Tarihi

Kangal çoban köpeğinin anayurdu, Sivas’ın Kangal ilçesi olarak bilinmekle beraber, Sivas ve çevresindeki iller başta olmak üzere koyunculuğun yaygın olduğu yerlerde ırkın doğru örneklerine rastlamak mümkündür. Günümüzde ise ırkın meraklıları sayesinde ülkemizin birçok yerinde Kangal çoban köpeği yetiştirilmektedir.

Genel Özellikler ve Karakter

Kangal çoban köpeğini diğer ırklardan ayıran birçok özellik mevcuttur. Çok iyi sürü koruma köpeği olan Kangallar, uzun mesafeler katedebilirler. Üst düzey sürü koruyucuları olan Kangallar, aynı zamanda aile bireylerine karşı oldukça bağlı ve güvenilirdirler.

Sürüsünü korurken, insiyatif alan, sezgileriyle hareket eden, içgüdüleri çok güçlü bir ırktır.

Morfolojik Özellikler

Büyük bir ırk olan Kangal çoban köpeği, standartlara göre erkeklerde 72-78 cm +/-2 cm tolerans, dişilerde ise 65-73 cm +/-2 cm tolerans şeklindedir. Bu ebatların altında veya üstünde bireyler görülebilse de Anadolu’nun bozkırlarında uzun süre çalışabilmesi için optimal ebatlar standartta belirtilmiştir.

Çift katmanlı kürkü sayesinde çok soğuk havalara dayanabilirler. Sıcak mevsimlere girerken büyük oranda tüyünü döker ve yazları daha az yoğun bir tüyle geçirirler. Yine de çok sıcak ve nemli havayı pek sevmediklerini söyleyebiliriz.

Kangal çoban köpeği birçok özelliğiyle Anadolu topraklarında sürü koruma görevi için selekte edilmiştir. Bu nedenle dayanıklılığı çok yüksek olup, genel anlamda oldukça sağlıklı bir ırktır.

Birçok büyük ırk köpeğe kıyasla ömürleri uzundur ve diğer köpeklerin emekli olduğu yaşlarda kangal çoban köpeği aktif olarak görev yapabilmektedir.

Omuz yüksekliği olarak gelişimi yavaş olmasa da, ideal vücut gelişimini tamamlaması 3 yaşından sonrayı bulmaktadır.

Kafa ve Yüz Yapısı

İdeal olarak kangal çoban köpeğinin iyi gelişmiş, lupoid diye tabir edilen uzunca bir kafası vardır. Kafatasının en geniş olduğu yer arka tarafıdır ve ön tarafa doğru hafifçe daralır. Kafatasının uzunluğu genişliğinden biraz daha fazladır ve genel anlamda çok keskin değil, oval hatlara sahiptir. Gözler hafif yanda konumlu olması sebebiyle görüş açısı geniştir.

Badem şeklinde olan gözlerin koyu renkli olması tercih edilmektedir. Göz derileri sarkık değildir, sıkıca kafaya oturur.

Somak bölgesi kafatasından biraz kısa olup hafif bir geçişle kafatasından devam eder. Alın stopu vardır ancak çok güçlü ve dik açılı değildir.

Somak başlangıcından burun ucuna doğru hafifçe daralan bir yapıda olup kafatasını paralel aldığımızda, düz ancak hafifçe aşağı eğimlidir. Üst dudak derileri alt dudağı örter ancak sarkık olması istenmez.

Güçlü bir çeneye sahiptir, alt ve üst dişlerin birbiriyle temas etmesi beklenir. En ideal çene basışında üst kesiciler alt kesicileri örter ancak aynı hizada oldukları kerpeten veya kesicilerin birbirine teması olması kaydıyla ters makas ısırış ta işlevsel olabilmektedir

Maske, Boyun ve Gövde Yapısı

Kangal köpeğinin karakteristik maskesinde somak bölgesi siyah, gözler sürmeli, kafatası ve kulaklar da aynı şekilde siyahtırlar.

Daha açık renkli olan bireylerde kafatası ve kulak maskesi daha az belirgin olabilmektedir. Güçlü, orta uzunlukta bir boynu vardır. Omuzla birlikte en yoğun kürkün olduğu yer boyundur. Boynun hafif fazla derili olması tolere edilse de çok gevşek olması istenmez. Gövde uzunluğu, yerden omuz yüksekliğine nazaran biraz fazladır. Kare değil, dikdörtgen görüntüsü vermektedir. Kangalın üst çizgisi de engebeli arazilerde iş yapmaya uygun şekilde gelişmiştir. Kürek kemiğinin üst kısmından bele doğru hafifçe düşüş olur, belden sağrıya geçerken de yükselmektedir. Sağrı yüksekliği omuz yüksekliğinden biraz fazladır. Güçlü gövdeye sahip olan Kangallar, hiçbir zaman hantal bir görüntüye sahip olmazlar. Derin olan göğüsü dirseklerden daha aşağı inmez. Kaburgaları dar olmamakla birlikte hareket kabiliyetini sınırlayacak şekilde bir genişliğe de sahip değildirler.

Kuyruk, Bacaklar ve Hareket Mekanizması

Kuyruk aşağı doğru salındığında topuktan biraz daha uzun olmalıdır. Genelde kuyruk ucu kıvrık olduğu için, aşağı salık halinde dahi topuğunu geçen kuyruğu görmek pek mümkün değildir. Hareket halinde, özellikle dikkat kesildiğinde kangal köpeği kuyruğunu dokuz şeklinde veya halka şeklinde sarmal olarak taşır. Ucunun kıvrık olması her iki taşıyışta da tercih edilmektedir. Güçlü bir kemik yapısına sahip kangal köpeğinin ön ve arka bacak açıları belirgindir. Yine de yüksek sağrılı, dağ tipi, çalışan köpek ırklarının çoğunda da olduğu gibi aşırı kavisli arka ayak açılarına sahip değildir. Patilerin güçlü ve sıkı olması istenir. Patilerin arasında yüzme derisi diye tabir edilen perdeler bulunmaktadır. Bazı bireylerin arka ayaklarında fazladan bir veya iki tırnak olabilmektedir. Bu bireylerde tırnak kontrolü sık yapılmalı, tırnağın halka biçiminde uzayıp parmak köküne batmadığından emin olmalıyız. Hareket halinde ahenkli olan Kangal köpeğinin adımları uzundur. Yavaş harekette rahvan diye tabir edilen (aynı yöndeki ön ve arka ayakların aynı anda ileri aynı anda geri gitmesi durumu) yürüyüşü gösterebilir, hızlandıkça tırıs denilen (bir ön ayağı ileri gittiğinde aynı taraftaki arka ayağın geriye doğru açıldığı hareket mekanizması) hareketi gösterir. Hareket halinde kafasını gövdenin devamı olarak taşır ve çok yukarılara kaldırmaz. Özellikle dik bir şekilde kafasını taşıması kangal için tipik bir durum değildir. Kangalın ırk standartları sadece bilimsel bir tespit veya estetik kaygısı değil, aynı zamanda birçok özelliğiyle işlevsel bir gerekliliktir.

Kangal Çoban Köpeğinin Günümüzdeki Durumu

Günümüzde kangal çoban köpeğinin yaşam alanları değişti. Kangal köpeği sahip olmak isteyenler genellikle gereklilikten dolayı değil sevdikleri için ediniyorlar. Bu nedenle kişisel beğeniler, bazen abartılı fiziksel ve karakteristik özellikler talep görebiliyor. Bazen daha iri bir köpek, veya çok daha hareketli ve agresyona meyilli bir köpek ilgi görebiliyor.

Bazen o irilik ırk içindeki iri bireylerin eşleşmesi sonucu olurken, bazen de daha büyük ırklarla yapılan melezleme sonucu olabilmektedir.

Bu durum birey bazında sorun teşkil etmezken, çoğunluğun meyili bu yönde olduğunda ırk ciddi bir dejenerasyona uğramaktadır.

Seleksiyon ve Irk Standartlarının Korunması

Kangal köpeğinin aslını koruyabilmemiz için günümüzde ırk standartlarına uyularak seleksiyon yapılması çok önemlidir. Bu seleksiyon için en önemli element yazılı olan ırk standardı ve objektif bir bakıştır. Biz köpek sahiplerinin kendi köpeklerimiz için objektif olmasını beklemek pek gerçekçi değildir. Bu nedenle köpek yetiştirmek isteyen kişilerin yetiştirmeyi düşündükleri köpeklerin, neslini devam ettirmeye uygun olup olmadığını öğrenmek ve onaylamak için objektif ve uzman bir görüşü son derece önemlidir.

Yetiştiriciler Kangalı Nasıl Tanıtmalı?

Ülkemizin dünyada en çok ilgi gören köpek ırkı olan Kangal çoban köpeklerinin yetiştiricilerine de ırkın tanıtımı için önemli görevler düşmektedir.

Mizacı çok uyumlu ve insanlara karşı gereksiz agresyona sahip olmayan Kangal köpeğini, dışarıdan stres yükleyerek veya tepkisel davranışını tetikleyerek yetiştirip agresif bir ırk gibi göstermek yurtiçi ve dışındaki Kangal çoban köpeği algısını olumsuz etkileyecektir.

Sürüsüne sadık, oldukça sağlıklı, çocuklarla arası iyi olan bu eşsiz ırkı, görevini iyi yapar biçimde, kendi görsel güzelliğiyle ve bu işi yapan bir ırk olarak aile bireyleriyle iyi geçinen halleriyle tanıtmalıyız.